Basın kartı için SGK ve sigortalılık şartı nedir?
Basın kartı için SGK ve sigortalılık şartı, Yönetmeliğin "5953 sayılı Kanun hükümlerine uygun sözleşme yapmış olmak ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren bir aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışmak" kuralından doğar BKY m.8/1-f. Gazeteci iş sözleşmesi yazılı olmak zorundadır 5953 m.4; sözleşmeli çalışma sigortalılığı gerektirir ve Başkanlık başvuruyu incelerken Sosyal Güvenlik Kurumundan bilgi isteyebilir BKY m.29/1. İnternet haber sitelerinde kontenjan da yalnızca 5953 kapsamındaki sigortalı çalışan sayısıyla hesaplanır BKY m.27/2. Sigortasız, telif karşılığı ya da gönüllü çalışma karta götürmez.
Mevzuat uyarısı. Bu sayfadaki hukuki bilgiler 3 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre derlenmiştir ve hukuki danışmanlık değildir. Kanun, yönetmelik ve idari uygulamalar değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynakları (mevzuat.gov.tr, iletisim.gov.tr, bik.gov.tr) kontrol edin ve gerekirse bir hukukçuya danışın. KEYDAL, bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden sorumlu tutulamaz.
Bu sayfada
Yönetmelik "SGK" demiyor, "5953 sözleşmesi" diyor
Basın Kartı Yönetmeliği'nde "SGK" veya "sigorta" sözcüğü geçmez; aranan şart, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'a uygun sözleşmeyle çalışmaktır BKY m.8/1-f. Sigortalılık bu şartın doğal sonucudur: 5953 kapsamındaki gazeteci, işverenine iş sözleşmesiyle bağlı bir çalışandır ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında (hizmet akdiyle çalışan) sigortalı olmak zorundadır. Yönetmelik bu bende, yabancı medya mensuplarının çalışma izni bağlamında doğrudan atıf yapar BKY m.9/2. 5510 sayılı Kanun İletişim Başkanlığı mevzuat setinde yer almadığından burada yalnızca Yönetmeliğin atfı ölçüsünde anılmaktadır.
Pratik sonuç şudur: sözleşmeniz var ama SGK girişiniz yoksa ya da SGK girişiniz var ama 5953'e uygun yazılı sözleşmeniz yoksa, Yönetmeliğin aradığı "5953'e uygun sözleşmeyle çalışma" tam olarak gerçekleşmiş sayılmaz. İkisi birlikte olmalıdır.
Sigortalılık zinciri: dört halka
- Yazılı gazeteci sözleşmesi
5953, gazeteciyle işveren arasındaki iş sözleşmesinin yazılı yapılmasını zorunlu kılar ve sözleşmede işin türü, ücret ve gazetecinin kıdeminin yer almasını ister 5953 m.4. Sözleşmedeki unvan, basın kartı beyannamesine aynen yazılır BKY m.28/4; bu nedenle unvanın Yönetmelikteki listeyle uyumlu olması gerekir BKY m.19. Yazılı sözleşme yapmayan işverene idarî para cezası öngörülmüştür 5953 m.26.
- SGK bildirimi
İşe giriş bildirgesi ve aylık prim bildirimleri, sözleşmenin fiilen uygulandığının kaydıdır. Basın Kartı Sistemi, ilk kayıttan sonra işe giriş bildirgesinin yüklenmesini ister; Başkanlık, başvuru hakkında SGK'dan bilgi ve belge isteyebilir BKY m.29/1. Sigortasız dönem, sözleşmenin uygulanmadığı dönem olarak görünür.
- Kesintisizlik
İşten ayrıldıktan sonra mücbir sebep dışında bir aydan uzun süre çalışmamak genel şartı bozar BKY m.8/1-f. Bir ay içinde yeni işe girilmezse serbest basın kartı başvurusu yapılmalıdır BKY m.13/2-b; aksi hâlde kartın iadesi gerekir BKY m.37/1-b.
- Kontenjan sayımı
İnternet haber sitelerinde kontenjan "5953 sayılı Kanun kapsamında sigortalı çalışan" sayısına göre belirlenir: dört çalışanda sahip + 4, beş–dokuz çalışanda sahip + 9, on ve üzerinde sınırsız BKY m.27/2. Ajanslarda da kadroda 5953 kapsamında çalışan gazeteci sayısı ölçüttür BKY m.16/1-c. Yani SGK'daki gazeteci sözleşmeli çalışan sayısı, kuruluşun kaç karta hak kazanacağını belirler.
Kimlerde sözleşme şartı aranmaz?
Sigortalılık zinciri herkese uygulanmaz. Yönetmelik dört grupta (f) bendini (sözleşme) ve (g) bendini (ticari faaliyet yasağı) birlikte kaldırır BKY m.8/2: süreli yayın sahipleri ve tüzel kişi temsilcileri, radyo-televizyon yönetim kurulu başkanları, kamu kurumlarında kart alabilecek çalışanlar ve yabancı basın-yayın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşı medya mensupları. Yalnızca sözleşme şartının aranmadığı üç durum daha vardır: serbest kart BKY m.13/2-a, sürekli kart BKY m.14/2 ve TRT aracılığıyla göreve bağlı kart BKY m.10/3. Yayın sahibi, kendi yayınıyla iş sözleşmesi yapamayacağı için bu istisna mantıklıdır; sahibin sigortalılığı kendi şirketi üzerinden farklı statüde olabilir ve bu, kart için engel değildir.
Sık karşılaşılan durumlar
| Durum | Kart bakımından | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmeli ve sigortalı muhabir | Şart sağlanır; altı ay sonra başvuru | BKY m.8/1-f |
| Telif karşılığı yazan, sözleşmesiz köşe yazarı | Şart sağlanmaz; köşe yazarı unvanı listede olsa da | BKY m.19/1-ğ |
| Sigortalı ama sözleşmede "pazarlama uzmanı" yazan editör | Unvan listede yok; sözleşme düzeltilmeli | BKY m.28/4 |
| Deneme süresindeki yeni gazeteci (en çok 3 ay) | Deneme sonunda yazılı sözleşme zorunlu; altı ay çalışma sayılır | 5953 m.10 |
| Stajyer (kadronun %10'una kadar) | Sözleşmeli ve sigortalı değilse kart alamaz | 5953 m.10 |
| Yurt dışındaki kuruluşta çalışan Türk gazeteci | Sözleşme ve ticari faaliyet şartı aranmaz | BKY m.8/2 |
| Kendi haber sitesinin sahibi | Sözleşme şartı aranmaz; site için 4 sigortalı gazeteci gerekir | BKY m.27/2 |
Sigortalılık kesilince ne olur?
İşten ayrılma, kartın bir ay içinde iadesini gerektiren hâllerdendir BKY m.37/1-b; işyeri ve unvan değişiklikleri de bir ay içinde Başkanlığa bildirilir BKY m.36. Ayrılınan kuruluşta en az bir yıl çalışmış olanlar, ayrılıştan itibaren bir ay içinde başvurarak 12, 18 veya 24 aylık serbest kart alabilir BKY m.13/3; bu süre içinde yeni işe girilirse kart Komisyon kararı alınmadan yenilenebilir BKY m.37/3. Başkanlık, kartların geçerliliğini belirli aralıklarla denetler ve kuruluşlardan kart sahibi çalışanların sözleşme bilgilerini içeren onaylı listeler isteyebilir BKY m.42/2; sigortasız çalışan kart sahibi bu denetimde ortaya çıkar ve şartın kaybı iptal sebebidir BKY m.38/1-a.
5953'ün gazeteciye sağladığı güvenceler
Sigortalı ve sözleşmeli çalışmanın karşılığı yalnızca basın kartı değildir. 5953, gazeteci için ayrı bir iş hukuku rejimi kurar: ücretin her ay peşin ödenmesi ve ilave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi zorunluluğu 5953 m.14, kıdemin mesleğe ilk giriş tarihinden hesaplanması 5953 m.6, yıllık ücretli izin 5953 m.21, günlük sekiz saatlik çalışma ve fazla çalışmada zamlı ücret 5953 ek m.1. Bu hakların tamamı sözleşmeye bağlıdır; dolayısıyla sözleşme, hem kartın hem güvencenin kaynağıdır. Kanunun basın kartıyla ilişkisini 5953 sayılı Kanun ve basın kartı sayfasında ayrıntılı anlattık.
Ne yapmalı?
- İşe girerken 5953'e uygun yazılı sözleşme ve SGK girişi isteyin; unvanın Yönetmelik listesiyle birebir olmasını sağlayın 5953 m.4.
- İşe giriş bildirgesi, sözleşme ve aylık bordroları saklayın; Basın Kartı Sistemi bunları isteyebilir BKY m.28/4.
- İşten ayrıldığınız gün bir aylık sayaç başlar; serbest kart ya da yeni iş BKY m.13/2-b.
- Kuruluş sahibiyseniz, kart kontenjanı için kadroda en az dört 5953 sözleşmeli sigortalı gazeteci bulundurun BKY m.27/2.
Şartların tamamı basın kartı alma şartları, bekleme süreleri basın kartı bekleme süresi sayfasında.
Kaynaklar
- Basın Kartı Yönetmeliği (7051 sayılı CB Kararı), m.8–10, 13–14, 16, 19, 27–29, 36–38, 42.
- 5953 sayılı Kanun, m.4, 6, 10, 14, 21, 26 ve ek m.1.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.4/1-a (Yönetmelik m.9/2 atfıyla; İletişim Başkanlığı mevzuat setinde yer almaz).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.
Uyarı: Bu site İletişim Başkanlığı ile ilişkili değildir; KEYDAL Haber Yazılımı ekibinin hazırladığı bir bilgi rehberidir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Resmî başvuru ve işlemler için iletisim.gov.tr ve e-Devlet adreslerini kullanın.