Basın kartı ne zaman iptal edilir?

İade ile iptal aynı şey değil

Gazeteciler arasında "kartım iptal oldu" ifadesi çoğu zaman aslında iade yükümlülüğünü anlatır. Yönetmelik ikisini ayırır. İade, kartın dayandığı durumun sona ermesidir: işten ayrıldınız, kuruluş ya da unvan değiştirdiniz; kart artık o durumu temsil etmediği için geri verilir ve yenisi için başvurulur BKY m.37. İptal ise kartın bir karar sonucu geçersiz kılınmasıdır ve sonuçları daha ağırdır BKY m.38. İade sizin yükümlülüğünüz, iptal idarenin işlemidir.

Basın kartının iade edilmesi gereken hâller

Kart, üç hâlde bir ay içinde Başkanlığa iade edilir BKY m.37/1: işyeri veya unvan değişikliği, işten ayrılma ve kartın iptal edilmesi. İşyeri ve unvan değişiklikleri ayrıca değişiklik tarihinden itibaren bir ay içinde hem basın mensubu hem kuruluş sahibi tarafından yazılı bildirilir BKY m.36.

• Serbest kartın iadesi: İşten ayrılma nedeniyle düzenlenen serbest kart, yeni işe başlama tarihinden ve her hâlde 12/18/24 aylık sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde iade edilir BKY m.37/2.
• Kolaylık: Serbest kart süresi içinde işe başlayanlarda kart, Komisyon kararı alınmaksızın Başkanlıkça yenilenebilir BKY m.37/3.
• Yaptırım: İade edilmesi gereken eski kart iade edilmedikçe yeni kart başvurusu işleme alınmaz BKY m.37/4. İadeyi geciktirmek yeni kartı geciktirir.
• Yabancı medya mensupları: Görevin sona ermesi, adres değişikliği ve Türk vatandaşlığına geçişte bir ay içinde bildirim ve iade zorunludur; uymayanların kartı iptal edilir BKY m.41/1.

Basın kartı hangi hallerde iptal edilir?

Başkanlıkça iptal: şartların yokluğu veya kaybı

Kart sahibinin genel şartları BKY m.8 ya da yabancılar için aranan şartları BKY m.9 baştan taşımadığının veya sonradan kaybettiğinin anlaşılması, bağlı olduğu medya kuruluşunun dördüncü bölümdeki nitelikleri taşımadığının ya da kaybettiğinin anlaşılması ve kartın ya da karta bağlı kartların (ör. basın trafik kartı) bir başkasına kullandırıldığının tespiti hâlinde kart Başkanlıkça iptal edilir BKY m.38/1. Kanun da aynı esası koyar 5187 ek m.6. Bu iptal türünde Komisyon kararı aranmaz; iptal gerekçesi ortadan kalktıktan sonra yeniden başvuru yapılması gerekir.

Örnekler: medya dışında ticari faaliyete başlamak BKY m.8/1-g, iptal sebebi bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet BKY m.8/1-ç, çalışılan internet haber sitesinin asgari çalışan sayısının altına düşmesi BKY m.18/1-c ya da gazetenin düzenli yayımlanmaması BKY m.15/1-e. Başkanlık bu durumları periyodik denetimle tespit edebilir BKY m.42.

Komisyonca uyarı veya iptal: basın ahlak esasları

195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 49. maddesine göre belirlenen basın ahlak esaslarına aykırı davranışın tespiti hâlinde Komisyon, ihlalin mahiyetine göre gerekçesini de belirterek kart sahibini uyarabilir ya da kartın iptaline karar verebilir BKY m.38/2. Yetki bu kez Komisyondadır BKY m.33/1-b ve Kanun da bunu açıkça öngörür 5187 ek m.6. Uyarı ile iptal arasındaki seçim ihlalin ağırlığına bağlıdır; karar tutanağa gerekçesiyle yazılır BKY m.35/5.

İptalin sonuçları: bir yıl ve adli sicil kuralı

Ahlak esasları nedeniyle iptal hâlinde, kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıl geçmedikçe yeniden basın kartı verilmez BKY m.38/4. Süre iade tarihinden işlediği için kartı geç iade etmek bekleme süresini de uzatır. Kanun aynı kuralı koyar 5187 ek m.7.

Adli sicil engeli nedeniyle (m.8/1-ç, d ve e bentleri) iptal edilenlere, 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu'nun 12. ve/veya 13/A maddeleri uyarınca işlem tesis edildiği belirlenmedikçe yeniden kart verilmez BKY m.38/3. Pratikte bu, adli sicil kaydının silinmesi ya da yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı anlamına gelir; mahkûmiyetin infazının tamamlanması tek başına yeterli değildir.

Başkanlığın kartlarına benzer kart düzenleyen veya kullananlar hakkında suç duyurusunda bulunulur; soruşturma ve kovuşturma kesin olarak tamamlanıncaya kadar bu kişilere kart verilmez, varsa kartları geçici olarak iptal edilir BKY m.46.

Basın kartı iptaline itiraz nasıl yapılır?

1. SizGerekçeyi öğrenin

   Ret ve iptal kararlarının gerekçesi tutanağa eklenir BKY m.35/5; Komisyonun ahlak esasları kararı da gerekçelidir BKY m.38/2. Gerekçeyi Başkanlıktan yazılı olarak isteyin; itiraz stratejisi gerekçeye göre belirlenir.

2. SizGiderilebilir eksiklik mi?

   Belge eksikliği, kontenjan veya kuruluş niteliği gibi giderilebilir bir sebepse eksikliği tamamlayıp yeniden başvurmak en kısa yoldur BKY m.29/2. Başkanlıkça iptalde de gerekçe ortadan kalkınca yeniden başvurulur BKY m.38/1.

3. Karar noktasıKararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız

   Basın kartı iptali ve başvuru reddi birer idari işlemdir. İdari işlemlere karşı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dava öncesi idareye başvurarak işlemin geri alınmasını istemek de mümkündür. Süreler kesin olduğundan bir avukata danışın.

4. MahkemeYargı denetimi

   Mahkeme, kararın mevzuata ve gerekçelendirme kurallarına uygunluğunu denetler. Hizmet Damgalı Pasaport Yönergesindeki "gerekçe bildirme zorunluluğu yoktur" hükmünün Danıştayca iptal edilmiş olması, gerekçesiz işlemlerin yargı önünde zayıf olduğunu gösteren bir örnektir.

Kart iptal edilince haklar ne olur?

Kartla birlikte karta bağlı kartlar da geçersizleşir; basın trafik kartı buna dâhildir BKY m.38/1-c. Hizmet damgalı pasaport yalnızca kart sahiplerine ve görevlendirmeye bağlı verildiğinden HDP Yön. m.2 yeni bir görev onayı alınamaz. Sürekli basın kartı da aynı kurallara tabidir; "ömür boyu" ibaresi iptale karşı koruma sağlamaz BKY m.14/1.

İptal yerine iade: sık karışan dört durum

Yeniden başvuru adımları basın kartı başvurusu rehberinde; işten ayrılma sonrası seçenekler serbest basın kartı sayfasında.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.

Uyarı: Bu site İletişim Başkanlığı ile ilişkili değildir; KEYDAL Haber Yazılımı ekibinin hazırladığı bir bilgi rehberidir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Resmî başvuru ve işlemler için iletisim.gov.tr ve e-Devlet adreslerini kullanın.